Bij bekkenbodemklachten denken de meeste mensen aan zwakke spieren. Aan blaaslekken na een bevalling bijvoorbeeld, of aan een verzakking. Toch kan het ook andersom: de bekkenbodem is dan juist te strak en kan niet meer goed ontspannen. Artsen en therapeuten noemen dat een overactieve of hypertone bekkenbodem. Hieronder lees je hoe dat werkt, welke symptomen erbij kunnen horen en wat een bekkenfysiotherapeut voor je kan doen.
In het kort
- Bij een te gespannen bekkenbodem ontspannen de spieren niet goed meer.
- Klachten: vaak of moeilijk plassen, verstopping, pijn bij seks en pijn onder in buik of bekken.
- Klachten die op een blaasontsteking lijken, terwijl er geen infectie is, kunnen een teken zijn.
- Een bekkenfysiotherapeut leert je de spanning herkennen en de spieren bewust te ontspannen.
- In Nederland kun je zonder verwijzing naar een bekkenfysiotherapeut; vergoeding hangt vaak af van je aanvullende verzekering.
Wat is een hypertone bekkenbodem?
De bekkenbodem is opgebouwd uit lagen spieren en bindweefsel onder in het bekken. Deze spieren moeten de hele dag heel dynamisch zijn, met de juiste kracht, flexibiliteit en coördinatie. Zo houden ze jouw darm-, blaas- en seksuele functies tijdens je dagelijkse routine onder controle.
Wanneer de bekkenbodemspieren strak of overactief worden, blijven ze feitelijk steken in een samentrekking. Daardoor kunnen ze de flexibiliteit en kracht verliezen die nodig is om hun werk goed te doen. Dit kan leiden tot allerlei darm-, blaas- en seksuele klachten. Langdurig gespannen spieren worden ook minder goed doorbloed. Hierdoor kan beweging of aanraking van deze spieren gevoelig en pijnlijk worden, en spanning en pijn kunnen elkaar dan versterken.
Strakheid in de spieren kan om een aantal redenen optreden:
- Als reactie op een blessure: een val op je billen, spierletsel door een vaginale bevalling of seksueel geweld, of een operatie in de omgeving. Na letsel kunnen je spieren gespannen raken als reactie op pijn. Als ze niet goed herstellen, kan die spanning aanhouden.
- Door overmatig gebruik van spieren: heel veel en eenzijdig trainen van de andere spieren in je romp kan ook leiden tot verkramping van de bekkenbodemspieren.
- Gedragsgewoonten: als je altijd je billen samenknijpt, je buik intrekt of je kaken op elkaar klemt, houd je uit gewoonte spanning vast in je lichaam. Dat gaat vaak samen met een gespannen bekkenbodem.
- Medische aandoeningen: pijn kan zich ontwikkelen na een bekkeninfectie of een andere aandoening van de organen in dat gebied. Laat dat altijd door een arts beoordelen.
Symptomen van een hypertone bekkenbodem
Het lijkt erop dat je veel plast. Vaak moeten plassen is een veelvoorkomend symptoom van een overactieve bekkenbodem. Ook het tegenovergestelde komt voor: je moet persen om te plassen. Dat heet ook wel aarzeling bij het urineren. Symptomen zijn:
- Je moet persen tijdens het plassen
- Je merkt een verzwakte urinestroom op
- Onregelmatige stroom die begint en stopt
Dit kan betekenen dat jouw bekkenbodemspieren te strak zijn om zich volledig te ontspannen, waardoor je blaas niet goed leeg kan. Urine die achterblijft, kan op den duur de kans op infecties vergroten.
Ook de grote boodschap doet pijn
Voor een normale lediging van de darmen moeten jouw bekkenbodemspieren ontspannen en langer worden. Dit om het openen van de anus mogelijk te maken en de ontlasting gemakkelijker te kunnen afvoeren. Constipatie komt vaak voor bij mensen met een strakke bekkenbodem. Omdat de spieren moeite hebben om zich te verlengen en te openen.
Als gevolg hiervan moet je je inspannen om jouw darmen te legen. Dit kan tot pijn leiden. Vooral als constipatie leidt tot grote, harde ontlasting, aambeien of kloofjes in het kwetsbare anale weefsel.
Het voelt alsof je een urineweginfectie hebt, maar dat is niet zo
Net als bij een blaasontsteking kunnen strakke bekkenbodemspieren leiden tot pijn rond de vulva en de plasbuis. Dit kan ook het gevoel geven dat je om de paar minuten naar de wc moet. Als een infectie is uitgesloten en deze klachten aanhouden, kan het aan jouw bekkenbodem liggen.
Je orgasmes zijn zwak of afwezig
Er zijn veel verschillende redenen voor seksuele problemen, en te strakke bekkenbodemspieren kunnen daar een van zijn. Je bekkenbodemspieren spelen een grote rol bij opwinding en een orgasme. Ze helpen bij een goede doorbloeding van het gebied en bij de sensaties die nodig zijn voor opwinding. Als jouw spieren te strak zijn, kan het gebied rond de vagina droog en stug blijven en kun je moeite hebben om een orgasme te krijgen.
Seks doet pijn
Over seksueel functioneren gesproken: strakke bekkenbodemspieren kunnen ook bijdragen aan pijnlijke seks, ook wel dyspareunie genoemd. Strakke bekkenbodemspieren zijn vaak pijnlijk bij aanraking of als ze worden uitgerekt tijdens penetratie. Soms drukt de spanning de vagina zo dicht dat seks pijnlijk of niet mogelijk is.
Urinaire urgentie
Urinaire urgentie, een plotselinge sterke aandrang om te plassen, is een ander veelvoorkomend symptoom wanneer jouw bekkenbodemspieren te strak zijn. Ook pijn onder in de buik, in de onderrug of rond de geslachtsdelen kan erbij horen.
Wat doet een bekkenfysiotherapeut?
Een bekkenfysiotherapeut is een fysiotherapeut die zich heeft gespecialiseerd in de spieren van de bekkenbodem. Bij een te gespannen bekkenbodem leer je eerst de spanning herkennen en voelen. Daarna oefen je met het bewust ontspannen van de spieren, vaak met ademhalings- en ontspanningsoefeningen. Ook krijg je adviezen over toiletgedrag, zoals ontspannen zitten op de wc en niet persen. Soms gebruikt de therapeut myofeedback: een klein sensortje meet hoe je de spieren aanspant en loslaat, zodat je dat op een scherm kunt zien. Een inwendig onderzoek gebeurt alleen als jij daarmee instemt.
Voor sporters is dit een belangrijk punt. Veel mensen denken bij bekkenbodemklachten meteen aan extra knijpoefeningen. Bij een bekkenbodem die al te strak staat, ligt de focus juist op loslaten. In Nederland kun je zonder verwijzing van de huisarts naar een bekkenfysiotherapeut. De vergoeding hangt meestal af van je aanvullende verzekering. Gaat het om urineverlies, dan worden de eerste negen behandelingen vaak uit de basisverzekering vergoed. Check dat wel even bij je zorgverzekeraar.
Herken je een of meer van deze symptomen, negeer ze dan niet. Ze kunnen wijzen op een bekkenbodemprobleem, maar ook op iets anders, zoals een infectie. Twijfel je, maak dan een afspraak bij je huisarts of een bekkenfysiotherapeut, zodat je weet waar je klachten vandaan komen.
Ben je net bevallen en wil je weer aan je core werken? Lees dan hoe je na de bevalling weer begint met buikspieroefeningen.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een zwakke en een overactieve bekkenbodem?
Bij een zwakke bekkenbodem missen de spieren kracht, wat bijvoorbeeld kan leiden tot blaaslekken. Bij een overactieve bekkenbodem staan de spieren juist te strak en ontspannen ze niet goed meer.
Kan een gespannen bekkenbodem klachten geven die op een blaasontsteking lijken?
Ja. Strakke bekkenbodemspieren kunnen pijn rond de plasbuis en vaak aandrang geven. Als een infectie is uitgesloten en de klachten aanhouden, kan het aan de bekkenbodem liggen.
Heb je een verwijzing nodig voor een bekkenfysiotherapeut?
In Nederland niet, een bekkenfysiotherapeut is direct toegankelijk. Of de behandeling wordt vergoed, hangt meestal af van je aanvullende verzekering.
Helpen knijpoefeningen bij een te gespannen bekkenbodem?
Bij een te gespannen bekkenbodem ligt de nadruk meestal op leren ontspannen, niet op extra aanspannen. Een bekkenfysiotherapeut kijkt welke oefeningen bij jouw klachten passen.