Wie een sporthorloge of fitnesstracker draagt, ziet ’s ochtends vaak een grafiek met een hartslag die in de nacht flink lager ligt dan overdag. Is dat normaal, en hoe laag mag het eigenlijk? Je hartslag zegt iets over je conditie en je gezondheid. We zetten op een rij welke waarden binnen de norm vallen, in rust en tijdens de slaap, en wanneer je beter even langsgaat bij de huisarts.
In het kort
- Een normale hartslag in rust voor volwassenen ligt tussen 60 en 100 slagen per minuut.
- Tijdens de slaap daalt je hartslag met ongeveer 20 tot 30 procent, vaak tot 40 à 60 slagen.
- Goed getrainde sporters hebben in rust en in de slaap vaak een lagere hartslag.
- Tel je in rust structureel meer dan 100 of minder dan 40 slagen, laat het dan nakijken.
- Meet je rusthartslag ’s ochtends na het wakker worden, voor je opstaat.
De hartslag tijdens de slaap is niet de hartslag in rust
Je hartslag is een indicator voor de conditie van je hart. Elke keer dat je hart samentrekt, voel je dat als een slag in je pols. De hartslag in rust is de hartslag die je meet als je volledig ontspannen bent. Vanuit medisch oogpunt worden de volgende hartslagen per minuut als gezond en normaal beschouwd.
Volwassenen hebben normaal een hartslag in rust van 60 tot 100 slagen per minuut. Meer daarover lees je in ons artikel over een normale hartslag in rust.
Als je gedurende lange tijd regelmatig aan sport doet of hebt gedaan, kan je hartslag in rust lager zijn. Een hartslag in rust rond de 50 is bij sporters heel normaal.
Baby’s en jonge kinderen hebben een veel hogere hartslag in rust dan volwassenen. Naarmate ze ouder worden, daalt die geleidelijk.
Hartslag tijdens slaap
De hartslag tijdens de slaap is meestal lager dan de hartslag in rust. Tijdens de nacht worden veel activiteiten die zich in het lichaam afspelen, stilgelegd. Het hart heeft minder te doen.
Terwijl de hartslag in rust voor een volwassene tussen 60 en 100 slagen per minuut ligt, daalt die tijdens de slaap met ongeveer 20 tot 30 procent. Bij de meeste gezonde volwassenen komt hij dan uit op 40 à 60 slagen per minuut. Bij goed getrainde mensen kan hij nog verder dalen, omdat hun hart per slag meer bloed rondpompt en dus minder slagen nodig heeft.
Er zijn echter ook fasen tijdens de slaap waarin de hartslag kan toenemen. Tijdens de droomslaap (REM-slaap) kan je hartslag oplopen tot ongeveer het niveau van wanneer je wakker bent.
Als je hartslag in rust te hoog is
Een evenwichtige, relatief lage hartslag in rust wordt beschouwd als een indicator van goede gezondheid. Dit komt omdat hoe minder je hart hoeft te werken, hoe langer het dit werk goed kan doen. Als je hartslag te hoog of te laag is, kan dat verschillende oorzaken hebben.
Als je hartslag in rust boven de 100 is, kan het een pathologische verandering zijn. Laat dit door een arts controleren. In sommige gevallen kan het te wijten zijn aan hartfalen, een te snel werkende schildklier of hormonale onevenwichtigheden.
Andere factoren zoals chronische stress, het weer, infecties of de inname van koffie of thee verhogen ook de hartslag. Daarom moeten de omstandigheden waarin en het tijdstip waarop de pols wordt genomen, goed worden gekozen.
Als de hartslag te hoog is, kun je proberen dit tegen te gaan door je levensstijl te veranderen. De belangrijkste maatregelen zijn regelmatige lichaamsbeweging, gezonde voeding, minder alcohol en manieren om met stress om te gaan.
Als je hartslag te laag is
Bij sommige mensen is de hartslag ook permanent erg laag. Waarden van 50 slagen of meer zijn geen reden tot bezorgdheid. Maar als je vaak moe bent of je lusteloos voelt, is het van belang om een arts te raadplegen. Ligt je hartslag in rust onder de 40, dan is het advies om altijd naar de arts te gaan.
Bij wedstrijdsporters kan de hartslag in rust zelfs onder de 40 slagen per minuut liggen. Bij deze mensen is het hart efficiënter door de constante training en is de hoeveelheid bloed die per slag wordt vervoerd groter.
Ziekten die onder de zorg van een arts moeten staan en die een te lage hartslag in rust kunnen veroorzaken, zijn bijvoorbeeld een te traag werkende schildklier, ontsteking van de hartspier of een kaliumtekort.
Ook geneesmiddelen zoals bètablokkers, opiaten of slaappillen en kalmerende middelen kunnen de hartslag aanzienlijk verlagen.
Hoe je je hartslag neemt
Controleer regelmatig je hartslag in rust. Dit zal je helpen om te zien of alles binnen het normale bereik ligt. Je hebt geen speciale apparatuur nodig om je hartslag te meten. Alles wat je nodig hebt is een beetje tijd en een horloge met seconden.
Het beste is ’s morgens na het ontwaken en voor het opstaan je hartslag in rust te meten. Dit is het moment waarop je nog volledig ontspannen bent.
Plaats de wijsvinger en middelvinger van de ene hand net boven de pols aan de binnenkant van de andere onderarm. Je moet daar duidelijk je hartslag kunnen voelen.
Tel nu de slagen gedurende 15 seconden. Vermenigvuldig het getal met vier om de hartslag per minuut te krijgen. Denk je dat je hartslag erg traag is of voelt hij onregelmatig, tel dan een volle minuut.
Een fitnesstracker of sporthorloge maakt het makkelijker. Daarmee kun je ook ’s nachts je hartslag volgen. Zie die cijfers wel als een indicatie: een meting met een polsband is geen medisch onderzoek, en één afwijkende nacht zegt weinig.
Wanneer naar de huisarts
Een lage hartslag in de nacht is bij sporters meestal juist een goed teken. Toch zijn er situaties waarin je beter contact opneemt met je huisarts. Bijvoorbeeld als je hartslag in rust telkens boven de 100 ligt, of als je een te trage hartslag hebt van minder dan 40 slagen terwijl je niet intensief traint.
Let ook op klachten die erbij komen. Voel je hartkloppingen samen met pijn of druk op de borst die na een paar minuten niet weggaat, heb je moeite met ademen, heb je het gevoel dat je flauwvalt of klopt je hart ineens anders dan je gewend bent en gaat dat niet over als je rustig zit? Bel dan meteen je huisarts of de huisartsenpost. Twijfel je of iets normaal is, vraag het dan gewoon na. Je huisarts kan zo nodig een hartfilmpje (ECG) laten maken.
Veelgestelde vragen
Is een hartslag van 45 in de nacht normaal?
Bij de meeste gezonde volwassenen ligt de hartslag tijdens de slaap tussen 40 en 60 slagen per minuut. Een waarde van 45 valt daar dus binnen, zeker als je goed getraind bent.
Waarom gaat mijn hartslag ’s nachts soms omhoog?
Tijdens de droomslaap (REM-slaap) kan de hartslag oplopen tot ongeveer het niveau van wanneer je wakker bent. Dat is normaal en hoort bij het slaappatroon.
Wanneer is een rusthartslag te hoog?
Een hartslag in rust die structureel boven de 100 slagen per minuut ligt, laat je het best door een arts controleren. Stress, infecties en koffie kunnen de hartslag tijdelijk verhogen.
Hoe meet ik mijn rusthartslag zonder apparaat?
Leg ’s ochtends voor het opstaan twee vingers aan de binnenkant van je pols, tel de slagen gedurende 15 seconden en vermenigvuldig met vier. Bij een trage of onregelmatige hartslag tel je een volle minuut.